Informatie voor professionals over de gezondheid van vluchtelingen uit Oekraïne.

Registratie bij de gemeente

Het is belangrijk dat vluchtelingen zich inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente waar ze verblijven en een burgerservicenummer (BSN) ontvangen. Hierdoor is er zicht op het aantal vluchtelingen en is het contact met (overheids)instanties makkelijker. Voor GGD Twente betekent het bijvoorbeeld dat kinderen anders niet in beeld komen voor onze jeugdgezondheidszorg. Heb je contact met Oekraïense vluchtelingen, help hen door het belang van registratie uit te leggen, als zij nog niet geregistreerd zijn.

Gezondheidsinformatie en contactgegevens

Via onderstaande uitklapvensters vind je informatie over Tuberculosebestrijding, Infectieziekten, Corona en Jeugdgezondheid en de bijbehorende contactgegevens van de GGD.

Vluchtelingen die in Oekraïne al behandeld werden voor tuberculose en deze behandeling nog niet hebben voltooid, adviseren we zo snel mogelijk contact op te nemen met onze afdeling Tuberculosebestrijding, zodat de behandeling kan worden voortgezet.

Klachten

Als vluchtelingen klachten ontwikkelen die passen bij tuberculose (hoestklachten langer dan 2 weken, gewichtsverlies, nachtzweten en koorts), dan is het advies om laagdrempelig onderzoek te doen naar tuberculose. Dat kan bij onze afdeling Tuberculosebestrijding.

Kinderen

Naar verwachting hebben Oekraïense vluchtelingkinderen de vaccinatie tegen tuberculose (BCG-vaccinatie) gehad, omdat die in Oekraïne direct na de geboorte wordt gegeven. De kinderen van Oekraïense ouders die nu in Nederland worden geboren, komen in aanmerking voor vaccinatie. Hen kun je doorverwijzen naar onze afdeling Tuberculosebestrijding.

Contact

Voor vragen of consultatie kun je contact met ons opnemen.

De komende periode worden steeds meer volwassen en kinderen uit Oekraïne opgevangen. Zij worden in opvangcentra opgevangen maar ook bij Twentse gezinnen. In het vaccinatieprogramma van Oekraïne worden kinderen tegen 10 infectieziektes gevaccineerd: difterie, tetanus, kinkhoest, poliovirus, bof, mazelen, rubella, BCG (tuberculose), H. Influenza B en hepatitis B. De vaccinatiegraad is voor alle infectieziektes lager dan gewenst (69-93%). Hierdoor zijn veel ziektes in Oekraïne endemisch.

De Landelijke Coördinatie Infectieziekten (LCI) van het RIVM heeft contact met het NHG om de huisartsen te informeren over bovenstaande infectierisico’s. Houd de website van het NHG in de gaten voor het laatste nieuws over huisartsenzorg voor Oekraïense vluchtelingen.

Gezien de omstandigheden in Oekraïne, het verblijf in eerdere opvanglocaties buiten Oekraïne en de reis, is het risico van het oplopen van een infectie groter. Daarom vragen wij extra aandacht voor de infectieziekten die hieronder vermeld staan.

Infectieziekten en het bijbehorende advies

Maagdarmproblemen, braken en/of diarree

  • Melden bij de GGD bij het vermoeden op verspreiding binnen een opvanglocatie of een gedeelde voedselbron als oorzaak van de klachten.
  • Vanwege risico op polio wordt verzocht laagdrempelig te testen op enterovirusinfectie. (Minimaal faeces en afhankelijk van de klachten ook een nasopharyngeale swab). Positieve monsters op het enterovirus moeten verder worden onderzocht op het poliovirus. Een verdenking van polio moet altijd zo snel mogelijk bij de GGD worden gemeld.

Hepatitis A, hepatitis B, hepatitis C

  • Hepatitis A: Bij geelzucht en/of een vermoeden van hepatitis A, diagnostiek inzetten. Meld een verdenking hepatitis A bij de GGD.
  • Hepatitis B: Als er een zwangere is met hepatitis B-dragerschap, verifieer of dit bekend is bij de betrokken verloskundige. Zij kunnen ter bescherming van het kind de benodigde maatregelen nemen. Voor mensen die behandeld werden in Oekraïne, overleg met een infectioloog of MDL-arts in het ziekenhuis.
  • Hepatitis C: Voor mensen die behandeld werden in Oekraïne, overleg met een infectioloog of MDL-arts in het ziekenhuis.

Acute slappe verlamming (verdenking polio) 

  • De vaccinatiegraad voor polio is in Oekraïne laag. Er waren in 2021 2 polio-uitbraken in Oekraïne. Acute verlamming kan optreden bij een besmetting met het poliovirus.
  • Meld een verdenking zo snel mogelijk bij de GGD.
  • Overleg met een kinderarts over diagnostiek en insturen.

Mazelen

  • Mazelen circuleert in Oekraïne met de een na hoogste incidentie in Europa. Met de huidige grote vluchtelingenstromen en toenemende sociale vermenging is het risico dat de verspreiding van mazelen in en buiten de Oekraïne de komende weken toeneemt.
  • Zet bij verdenking diagnostiek in, bij voorkeur korter dan 3 dagen na het ontstaan van het exantheem. Overleg hierover met de medisch microbioloog.
  • Meld een verdenking mazelen zo snel mogelijk bij de GGD.
  • Het is gezien de hoge besmettelijkheid onwenselijk dat iemand die verdacht wordt van mazelen, onbeschermd in een wachtkamer moet verblijven. Dit kan leiden tot grote contactonderzoeken. Meer informatie lees je op de pagina Mazelen in de huisartsenpraktijk van het LCI.

Rubella

  • Bij zwangeren kan rubella ernstig verlopen. Er is met name voor de foetus een risico gedurende het 1e trimester.
  • Zet bij een verdenking diagnostiek in, bij voorkeur binnen 1 week na de 1e ziektedag. Overleg hierover met de medisch microbioloog.

Schurft (scabiës) 

  • Bij een verblijf in een Nederlands gastgezin kan het gezin naar de GGD worden verwezen voor instructie over de uitvoer van de behandeling.
  • Verblijft een vluchteling in een opvanglocatie? Meld dan bij de GGD of laat een locatiemanager dit doen.

Antibioticaresistentie

  • Volgens beperkte beschikbare gegevens is er een hoge mate van resistentie gevonden tegen derde generatie cefalosporines en carbapenems onder gram-negatieve staven, inclusief Acinetobacter spp., van 30% tot meer dan 70%. Ook is er 18% methicillineresistentie gevonden onder Staphylococcus aureus.
  • Wees bij infecties alert op het afnemen van kweken in verband met mogelijke resistentie van bacteriën. BRMO’s zijn vaak geassocieerd met oorlogswonden. Vroege diagnose en behandeling zijn belangrijk. Overleg hierover met de arts-microbioloog.

Risico rabiës

  • Met de vluchtelingen komen er ook huisdieren vanuit Oekraïne mee naar Nederland. In Oekraïne komt nog rabiës voor onder huisdieren. In
    Europees verband is besloten om coulant om te gaan met de import van ongevaccineerde huisdieren uit Oekraïne. In Nederland worden
    deze huisdieren zo snel mogelijk gezien door een dierenarts.
  • Als er vragen zijn over blootstelling aan mogelijk rabide dieren, kan laagdrempelig de GGD worden gebeld.

Meer informatie

Informatie over diagnostiek vind je op de website van Labmicta. De ECDC heeft een uitgebreide inventarisatie gedaan van infectieziekterisico’s die hierdoor ontstaan. Deze vind je op de website van ECDC. De richtlijn LCI vind je op de website van het RIVM.

Contact

Voor melden of bij vragen neem je contact op met het meldpunt Infectieziekten. Buiten kantooruren voor medische professionals: de dienstdoend arts infectieziekten in regio Oost is op te roepen via de meldkamer Arnhem op telefoonnummer 026–433 44 55.

De COVID-19-vaccinatiegraad in Oekraïne is laag. Ongeveer 35% voor 1e en 2e vaccinatie en minder dan 2% voor de boostervaccinatie. Het is daarom extra belangrijk dat iedereen op de opvanglocatie alert is op klachten die kunnen passen bij een besmetting met het coronavirus. Bewoners en medewerkers moeten zich bij klachten laten testen. Hiervoor kunnen zij een zelftest gebruiken of zij kunnen een afspraak maken via 0800-
1202
. Dit laatste kan ook als iemand niet in het bezit is van een BSN. Het is niet nodig om vluchtelingen uit Oekraïne zonder klachten bij aankomst in Nederland of op een opvanglocatie te screenen op COVID-19.

Negatieve test

Als de zelftest negatief is, maar de klachten houden aan, dan is het goed de volgende dag nog een zelftest te doen. Als de zelftest of de test bij de GGD negatief is, maar de klachten verergeren, adviseren we een PCR-test bij de GGD. 

Positieve test

Bij een positieve testuitslag gaat de patiënt in isolatie. En als dat mogelijk is gaan gezins- en familieleden in quarantaine, bij voorkeur in een aparte ruimte. Hierbij is maatwerk noodzakelijk, omdat het gezien de situatie onwenselijk kan zijn om gezinsleden van elkaar te scheiden. Bron- en contactonderzoek van de GGD adviseert hierover.

Vaccineren

We willen alle vluchtelingen uit Oekraïne in de gelegenheid stellen om zich zo spoedig tegen COVID-19 te laten vaccineren. Zij kunnen gebruikmaken van inloopspreekuren of een afspraak maken via 0800-7070. Dit kan ook als iemand niet in het bezit is van een BSN. GGD Twente gaat met de opvanglocaties in overleg om te bepalen of het wenselijk is om op locatie te vaccineren.

Contact

Heb je vragen over Oekraïense vluchtelingen en corona dan kan je contact opnemen met onze Informatielijn corona. Vragen over bron- en contactonderzoek mail je naar: g.infectieziekten@ggdtwente.nl. Vragen over vaccineren naar: vaccineren-opvanglocaties@ggdtwente.nl.

De jeugdgezondheid (JGZ) in Nederland is iets bijzonders in de wereld. In Oekraïne kennen ze zo'n systeem van jeugdgezondheid niet. Meestal moeten ouders daar betalen voor bijvoorbeeld een gehoorscreening of vaccinaties tegen kinderziektes. De JGZ-dienstverlening wordt in Nederland aangeboden aan alle kinderen van 0 tot 18 jaar. Deze is gratis en vrijwillig.

Gehoorscreening

Pasgeborenen die in Nederland verblijven hebben tot de leeftijd van 3 maanden recht op de neonatale gehoorscreening. Dit wordt vanuit gemeenten aangeboden. Dat geldt ook voor pasgeborenen uit Oekraïne die ons land binnenkomen of hier worden geboren en hier (al dan niet tijdelijk) verblijven. Inschrijving in een Nederlandse gemeente is hiervoor noodzakelijk.

Hielprik

In Oekraïne wordt met de hielprik gescreend op slechts 4 ziekten. Zuigelingen die in Oekraïne al een hielprik hebben gehad, hebben er daarom toch belang bij om ook de Nederlandse hielprik te krijgen. Zuigelingen die in Nederland verblijven hebben tot de leeftijd van 6 maanden recht op de Nederlandse hielprik. Dat geldt ook voor zuigelingen uit Oekraïne die ons land binnenkomen en hier (al dan niet tijdelijk) verblijven. Inschrijving in een Nederlandse gemeente is hiervoor noodzakelijk. De vergoeding vindt plaats via de gebruikelijke verrekening van het RIVM.

Rijksvaccinatieprogramma

De vaccinatiegraad in Oekraïne voor 2 doses BMR is laag (82%). In 2018 en 2019 waren er daardoor uitbraken van mazelen en rodehond. Ook de vaccinatiegraad van polio is laag (84%). Eind 2021 waren er 2 polio gevallen. JGZ zorgt dat alle kinderen van 0 tot 18 jaar uit Oekraïne zo snel mogelijk gevaccineerd worden voor het Rijksvaccinatieprogramma.

Meer informatie

Kijk voor meer informatie over JGZ en Oekraïne op de website van AJN jeugdartsen Nederland. Je vindt hier ook handige vragenlijsten en documenten.

Contact

Bij vragen kun je op werkdagen van 9.00 tot 16.00 uur contact met ons opnemen via 053–487 69 55 en jgzsecretariaat@ggdtwente.nl

Overige informatie

Landelijk wordt er veel informatie verzameld en gedeeld:

  • Op de website van Pharos staat informatiemateriaal.
  • Op de website van Vluchtelingenwerk staat informatie over taakverdeling en hoe je kunt helpen.
  • Het Rode Kruis heeft een Informatielijn geopend voor mensen die willen helpen.
  • Het Rode Kruis biedt Oekraïense vluchtelingen via het platform Refugeehelp een overzicht met informatie over hun verblijf in Nederland.
  • Het Rode Kruis heeft een hulplijn waarnaartoe mensen via WhatsApp een (voice-)bericht kunnen sturen in onder andere in het Oekraïens. Vervolgens wordt er contact met hen opgenomen door een vrijwilliger.