Opgroeien in armoede heeft invloed op schoolprestaties en kansen van kinderen.
Kinderen kunnen moeite hebben met leren door stress in de thuissituatie en doordat ze zelf minder goed in hun vel zitten. Daarnaast kan het de gezondheid, het mentaal welbevinden en het sociale leven negatief beïnvloeden. In elke klas zitten gemiddeld 2 leerlingen die opgroeien in armoede. Scholen kunnen een belangrijke rol spelen in het signaleren en bespreekbaar maken van armoede. Als school kun je kleine en grote stappen zetten om samen met anderen te ondersteunen bij armoede.
Impact op de gezondheid
Uit de Kindermonitor 2025 blijkt dat moeite met rondkomen duidelijke gevolgen heeft op het leven van een kind. Het hangt sterk samen met problemen in bijna alle onderdelen van de ontwikkeling en het dagelijks leven van kinderen. Zo ontbijten kinderen uit gezinnen met financiële problemen minder vaak, zijn veel kinderen minder vaak lid van een sportvereniging en hebben ze minder vaak vrienden om mee buiten te spelen. Ook geven ouders van kinderen uit gezinnen met financiële problemen vaker aan dat hun kind niet lekker in zijn of haar vel zit.
Ouders ervaren bijna 2 keer zo grote kans op opvoedproblemen en hebben bijna 3 keer zoveel behoefte aan hulp van vrienden of familie. Dit laat zien dat de druk op deze gezinnen groter is.
Armoede kan zorgen voor spanning en ruzie in huis. Door zorgen en stress kan een leerling meer moeite hebben met dingen onthouden, informatie verwerken, emoties hanteren, impulsen beheersen en beslissingen nemen. Hierdoor kunnen leerachterstanden ontstaan. Wanneer een leerling zich gezien, gehoord en gesteund voelt door mensen in de directe omgeving kan dit veel helpen. Helaas vallen door armoede activiteiten die een (sociale) uitlaadklep kunnen vormen soms weg. Wanneer er bijvoorbeeld geen geld is om lid te zijn van een (sport)vereniging. Als er daarnaast ook geen geld is om een verjaardagsfeestje te geven of aan andere sociale activiteiten mee te doen, kan het gebeuren dat een kind sociaal buiten de boot valt. De impact is dus veel groter dan het niet kunnen kopen van spullen en betalen van rekeningen.
Rol van scholen
Armoede heeft invloed op de gezondheid, het welzijn en de schoolprestaties van leerlingen. Het ondersteunen bij armoede is een taak van meerdere partijen. Door gedeelde verantwoordelijkheid te nemen, kunnen we de kansengelijkheid vergroten. Hoewel scholen niet verantwoordelijk zijn voor het oplossen van armoede, kunnen zij wel een belangrijke bijdrage leveren aan het signaleren, bespreekbaar maken en beperken van de gevolgen ervan. In samenwerking met GGD, gemeenten en met behulp van financiële steun kunnen er mooie initiatieven ontstaan.
Tips voor scholen
- Deel de tips van Loes in jullie nieuwsbrief of via social media.
- Organiseer acties voor leerlingen die vanuit huis onvoldoende eten meekrijgen. Bied bijvoorbeeld schoolmaaltijden aan met behulp van het Jeugdeducatiefonds.
- Bied een naschoolse inloop voor verbinding, vermaak en het maken van huiswerk.
- Zet een weggeefkast neer waar ouders en leerlingen kleding, spellen of andere spullen kunnen delen.
- Pak menstruatiearmoede aan door menstruatieproducten gratis beschikbaar te stellen op school.
- Bied een luisterend oor en hulp. Heb daarnaast geduld als het schoolwerk lastiger is door omstandigheden thuis.
Naast grote initiatieven maken juist kleine gebaren het verschil. Als school kun je armoede bespreekbaar maken en normaliseren. In onze menukaart Armoede vind je meer adviezen en inspiratie.
Scholen staan er niet alleen voor
Het ondersteunen van leerlingen en gezinnen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Scholen kunnen daarbij gebruikmaken van verschillende vormen van ondersteuning, zoals het programma Schoolmaaltijden van het Jeugdeducatiefonds. Daarnaast zijn er landelijke en lokale regelingen waar ouders een beroep op kunnen doen, zoals Jeugdfonds Sport & Cultuur, Stichting Leergeld en de Voedselbank. Ook gemeenten bieden vaak aanvullende voorzieningen.
Als gezonde schooladviseurs denken we graag met je mee. Neem contact op met je eigen Gezonde Schooladviseur of mail naar